Là đơn vị trực tiếp giải quyết nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp, có số lượng bị can lớn, chứng cứ đa dạng và nhiều tài liệu điện tử, Phòng 2 xác định chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ vào quản lý mà phải trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong từng khâu giải quyết vụ án.

Một trong những giải pháp nổi bật của đơn vị là xây dựng báo cáo án bằng sơ đồ tư duy. Phòng 2 đã xây dựng sơ đồ tư duy, phục vụ báo cáo án và trình chiếu tại cuộc họp liên ngành, phiên họp, phiên tòa. Thay vì nghiên cứu hàng nghìn trang hồ sơ giấy theo phương pháp truyền thống, toàn bộ diễn biến hành vi phạm tội, chuỗi chứng cứ, mối quan hệ giữa các đối tượng, căn cứ buộc tội, gỡ tội và những vấn đề cần giải quyết đều được hệ thống hóa trực quan bằng sơ đồ. Qua đó, Lãnh đạo Viện có thể nhanh chóng nắm bắt bản chất vụ án, kịp thời đưa ra định hướng chỉ đạo chính xác, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết án.

Kiểm sát viên trình chiếu hình ảnh, chứng cứ tại phiên tòa

Song song với việc xây dựng sơ đồ tư duy, Phòng 2 đặc biệt chú trọng số hóa hồ sơ vụ án. Đến nay, đơn vị đã thực hiện số hóa 100% vụ án, với hàng trăm nghìn trang tài liệu, chứng cứ được chuyển đổi sang dữ liệu điện tử. Việc số hóa được thực hiện xuyên suốt từ giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm, điều tra đến truy tố và xét xử. Hồ sơ điện tử giúp Kiểm sát viên dễ dàng tra cứu, đối chiếu chứng cứ, tìm kiếm tài liệu, phục vụ nghiên cứu hồ sơ và công bố chứng cứ tại phiên tòa; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi trong công tác chỉ đạo, điều hành và lưu trữ hồ sơ khoa học, an toàn.

Hiệu quả của chuyển đổi số được thể hiện rõ nét qua việc giải quyết nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp như vụ án Sùng A Chía và đồng phạm giết cán bộ Công an khi thi hành công vụ; Nguyễn Thị Vuông giết người, giấu xác trong hố biogas; Nguyễn Phan Tứ nổ súng tại thị xã Nghi Sơn; Lương Thị Xuân giết người, cướp tài sản; Đinh Thị Kim Thu giết người, cướp tài sản...

Đặc biệt, trong vụ án Tổ chức đánh bạc và Đánh bạc dưới hình thức đá gà tại Trường gà quốc tế Viêng Xay, với hơn 200 bị can, khối lượng hồ sơ đặc biệt lớn, nhiều dữ liệu điện tử và quan hệ giữa các đối tượng hết sức phức tạp, Phòng 2 đã ứng dụng đồng bộ các giải pháp chuyển đổi số để phục vụ giải quyết vụ án. Toàn bộ hồ sơ được số hóa; các nhóm đối tượng, vai trò từng bị can, phương thức tổ chức đánh bạc, dòng tiền, mối liên hệ giữa các đối tượng được thể hiện bằng sơ đồ tư duy trực quan. Hàng trăm hình ảnh, video, dữ liệu điện tử được lựa chọn, biên tập và trình chiếu tại các cuộc họp liên ngành cũng như tại phiên tòa, giúp việc đánh giá chứng cứ trở nên trực quan, logic và thuyết phục hơn. Qua đó, Kiểm sát viên thuận lợi trong việc chứng minh hành vi phạm tội, đấu tranh với những lời khai quanh co, chối tội của các bị cáo, góp phần bảo đảm việc truy tố, xét xử khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Kiểm sát viên Phòng 2 ứng dụng công nghệ thông tin xây dựng báo cáo vụ án Tổ chức đánh bạc và Đánh bạc dưới hình thức đá gà tại Trường gà quốc tế Viêng Xay

Không chỉ ứng dụng công nghệ trong giải quyết từng vụ án, Phòng 2 còn tích cực khai thác Phần mềm Quản lý án hình sự của ngành Kiểm sát. Đơn vị đã cập nhật 100% vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền lên hệ thống, với tổng số hơn 200 vụ án, hơn 1000 bị can được nhập dữ liệu đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn. Việc sử dụng phần mềm giúp Kiểm sát viên quản lý chặt chẽ tiến độ giải quyết vụ án, theo dõi thời hạn tạm giữ, tạm giam, điều tra, truy tố thông qua chức năng cảnh báo tự động; qua đó không để xảy ra trường hợp quá hạn tố tụng, bỏ sót thời hạn hoặc sai sót trong công tác quản lý án.

Bên cạnh đó, Phòng 2 cũng chủ động nghiên cứu, bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động nghiệp vụ. AI được sử dụng để hỗ trợ tra cứu văn bản quy phạm pháp luật, tổng hợp hồ sơ, hệ thống hóa chứng cứ, xây dựng dự thảo báo cáo án, thiết kế sơ đồ tư duy, rà soát căn cứ pháp lý và đối chiếu các quy định pháp luật có liên quan. Đến nay, đơn vị đã ứng dụng AI để hỗ trợ xây dựng 30 báo cáo án, giúp rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu hồ sơ, giảm khối lượng công việc thủ công, nâng cao chất lượng tham mưu. Tuy nhiên, AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ; mọi nội dung đều được Kiểm sát viên kiểm tra, đánh giá, đối chiếu với hồ sơ vụ án và chịu trách nhiệm trước khi sử dụng trong hoạt động nghiệp vụ.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp chuyển đổi số, chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của Phòng 2 không ngừng được nâng cao. Nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp được giải quyết đúng thời hạn, đúng quy định pháp luật; chất lượng báo cáo án, chất lượng tranh tụng tại phiên tòa ngày càng được nâng lên; công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành được thực hiện khoa học, hiệu quả hơn. Những kết quả đó góp phần quan trọng giúp đơn vị hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu nghiệp vụ của Ngành, đóng góp tích cực vào thành tích chung của Viện kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Thanh Hóa.

Thời gian tới, Phòng 2 sẽ tiếp tục quán triệt và thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, Nhà nước và của Ngành Kiểm sát về chuyển đổi số; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động nghiệp vụ; không ngừng nâng cao năng lực số của đội ngũ Kiểm sát viên, từng bước xây dựng môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới.