Ảnh minh họa

Theo nội dung vụ án, anh Vũ Văn K là người được xác định là chủ sở hữu, sử dụng hợp pháp đối với thửa đất số 922, tờ bản đồ số 11, diện tích 355m² tại xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp năm 2011.

Cho rằng ông Vũ Văn B và ông Vũ Văn S đã xây dựng nhà thờ họ Vũ trên diện tích đất của gia đình do anh K không ở gần để trực tiếp quản lý, sử dụng, anh K khởi kiện yêu cầu các bị đơn tháo dỡ toàn bộ công trình xây dựng và trả lại hiện trạng ban đầu của thửa đất.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2026/DS-ST ngày 26/3/2026, Tòa án nhân dân khu vực 5 chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc đại diện dòng họ Vũ tháo dỡ công trình xây dựng trên diện tích 47,3m² thuộc thửa đất đang tranh chấp.

Tuy nhiên, qua xem xét hồ sơ vụ án và kết quả xét xử phúc thẩm, Viện kiểm sát nhận thấy cấp sơ thẩm còn nhiều thiếu sót nghiêm trọng trong quá trình giải quyết vụ án.

Thứ nhất, Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ để làm rõ nguồn gốc và quá trình hình thành quyền sử dụng đất.

Theo hồ sơ, thửa đất ban đầu do ông Vũ Văn V quản lý, sử dụng. Sau khi ông V chết, quyền quản lý, kê khai và đăng ký đất đai lần lượt đứng tên ông Vũ Văn C, bà Nguyễn Thị H trước khi được tặng cho anh Vũ Văn K.

Tuy nhiên, Tòa án chưa thu thập đầy đủ hồ sơ địa chính, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ đăng ký biến động và các tài liệu liên quan để làm rõ căn cứ pháp lý của từng lần chuyển dịch quyền sử dụng đất.

Đặc biệt, nhiều vấn đề quan trọng chưa được xác minh, như: việc chuyển quyền sử dụng đất từ ông Vũ Văn V sang ông Vũ Văn C có đúng quy định pháp luật hay không; những người thuộc hàng thừa kế của ông Vũ Văn V có thống nhất giao ông C quản lý, sử dụng toàn bộ thửa đất hay không; căn cứ để bà Nguyễn Thị H được kê khai, đăng ký và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; tính hợp pháp của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất từ bà H sang anh Vũ Văn K.

Đây đều là những tình tiết có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quyền sử dụng đất hợp pháp của các bên, nhưng chưa được làm rõ trước khi Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Thứ hai, Tòa án cấp sơ thẩm chưa xác định đầy đủ người tham gia tố tụng.

Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự đều thống nhất trình bày bà Hoàng Thị L là người trực tiếp quản lý, trông coi thửa đất trong thời gian dài trước khi phát sinh tranh chấp.

Việc quản lý, sử dụng thực tế của bà L có liên quan trực tiếp đến quá trình sử dụng đất, nguồn gốc đất và quyền, nghĩa vụ của các bên. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không đưa bà Hoàng Thị L tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Việc bỏ sót người tham gia tố tụng ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án một cách đầy đủ, toàn diện và khách quan.

Nhận thấy những vi phạm nêu trên không thể khắc phục tại giai đoạn xét xử phúc thẩm, ngày 24/7/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã quyết định hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2026/DS-ST ngày 26/3/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 5 và chuyển hồ sơ vụ án để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Qua vụ án cho thấy, trong quá trình kiểm sát giải quyết các vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất, Kiểm sát viên cần chú trọng kiểm sát việc thu thập đầy đủ chứng cứ; làm rõ nguồn gốc, quá trình hình thành quyền sử dụng đất; đánh giá tính hợp pháp của các giao dịch dân sự liên quan; đồng thời kiểm sát chặt chẽ việc xác định đầy đủ người tham gia tố tụng.

Việc làm rõ đầy đủ các tình tiết có ý nghĩa quyết định đối với vụ án và bảo đảm những người có quyền, nghĩa vụ liên quan được tham gia tố tụng là cơ sở để giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, đúng quy định của pháp luật; đồng thời góp phần hạn chế tình trạng án bị hủy, sửa do vi phạm tố tụng hoặc thiếu sót trong thu thập, đánh giá chứng cứ.