Hà Đình H phạm tội “Cố ý gây thương tích”, quy định điểm a khoản 1 Điều 134 BLHS hay tội “sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”, quy định khoản 1 Điều 304 BLHS?

Thực tiễn từ ngày 01/01/2025 các Cơ quan tiến hành tố tụng khi có đủ căn cứ cấu thành tội phạm đều khởi tố hành vi dùng dao sắc hoặc nhọn chém gây thương tích dưới 11% thì đều khởi tố tội "cố ý gây thương tích", quy định điểm a khoản 1 Điều 134 BLHS và tội "sử dụng trái phép vũ khí quân dụng", quy định khoản 1 Điều 304 BLHS. Tuy nhiên ngày 05/01/2026, TAND tối cao ban hành công văn hướng dẫn số 01/TANDTC-PC về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định Bộ luật hình sự. Xin trao đổi cùng bạn đọc.

Nội dung vụ án: Vào khoảng 20h ngày 30/10/2025 Hà Đình H, sinh năm 2006 và Hà Bảo T, sinh năm 2010 đều trú thôn 19, xã TB, tỉnh TH điều khiển xe mô tô của T lên khu vực đường đôi Cảng hàng không TX để chơi. Khi đi gần đến khu vực vòng xuyến cảng hàng không TH thì H gặp 02 thanh niên đi xe máy Honda Wave màu đen (là anh Trần Tiến D, sinh năm 2007 trú thôn TL, xã SV và anh Nguyễn Quốc Tg, sinh năm 2005 trú thôn 2, xã SV). Do tưởng người quen nên H có chào "Hú" hai người này. Tuy nhiên hai người này không phải là người quen của H nên chửi H. Do bực tức D và T chửi nên H nói với T quay về nhà lấy 01 con dao tự chế, có cán bằng gỗ, dài khoảng gần 01 mét mà H cất giấu dưới gầm tủ bếp. Mục đích H mang dao đi để đánh và chém D và T khi nãy chửi và thách thức H. Sau đó Huy ngồi sau cầm dao bên tay phải, T điều khiển xe. Khi đi đến đoạn đường đôi cảng hàng không TX thì gặp D và T, lúc này T điều khiển xe áp sát phía bên trái xe của D và T. H dùng tay phải cầm dao vung dao chém 01 nhát từ trên xuống dưới vào mạnh sườn trái của T. Sau khi chém xong thì H và T đi thẳng về hướng cảng hàng không TX, qua trung tâm xã SV về nhà. Còn D chở Trung đến Trạm y tế SV để điều trị vết thương. Sau đó D lên trình báo sự việc tại Công an xã SV.  

Tại Bản kết luận giám định số 8768/KL-KTHS ngày 25/11/2025 của  Viện khoa học hình sự Bộ Công an đối với thương tích trên thân thể anh Nguyễn Quốc T bị người khác gây ra ngày 30/10/2025 kết luận: Đối chiếu Bảng 1 – Tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể do thương tích ban hành kèm theo Thông tư số 22/2019/TT – BYT ngày 28/8/2019 của Bộ y tế, áp dụng Nguyên tắc 1 và Mục I.2, Chương 8, xác định tỉ lệ phần trăm tổn thương cơ thể đối với sẹo vùng hông trái kích thước trung bình của anh Nguyễn Quốc T tại thời điểm giám định là 2 % (hai phần trăm).

Ngày 27/11/2025, Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh TH có kết luận giám định số 4550/KL-KTHS đối với trưng cầu của Cơ quan điều tra. Kết luận nêu: 01 (một) vật dài 91,5 cm gửi giám định là dao tự chế thuộc Phụ lục 5 "Danh mục dao có tính sát thương cao" ban hành kèm theo Thông tư số 75/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ Công an.

Ngày 24/12/2025, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh TH ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Hà Đình H về tội “Cố ý gây thương tích”, quy định điểm a khoản 1 Điều 134 BLHS tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”, quy định khoản 1 Điều 304 BLHS.

Tuy nhiên ngày 05/01/2026 Tòa án nhân dân tối cao ban hành công văn hướng dẫn số 01/TANDTC-PC về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định Bộ luật hình sự, quy định:

“1. Về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe cho người khác.

1.1. Về thời điểm truy cứu trách nhiệm hình sự…”

Do vậy, kể từ ngày 01/01/2025, người thực hiện hành vi phạm tội sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự (Điều 304) và tội phạm tương ứng xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của con người theo quy định của Bộ luật Hình sự, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

“1.2. Về hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

a) Người thực hiện hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác dưới 11% và không có tình tiết định tội khác quy định tại khoản 1 Điều 134 của Bộ luật hình sự thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự quy định tại Điều 304 của Bộ luật hình sự…”

Như vậy trước thời điểm ngày 05/01/2026 các Cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố 02 tội, về tội “cố ý gây thương tích” quy định điểm a khoản 1 Điều 134 BLHS, tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” quy định khoản 1 Điều 304 BLHS. Tuy nhiên, từ ngày 05/01/2026 khởi tố 02 tội trên là chưa phù hợp với hướng dẫn 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao.

Ngoài ra tác giả xin bình luận thêm về công văn 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự, như sau:

“1.2. Về hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

…

b) Người thực hiện hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên 11% thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về 02 tội: Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự (Điều 304) và tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134) của Bộ luật hình sự, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Trường hợp này không xác định hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao là tình tiết dùng vũ khí để định khung hình phạt đối với trường hợp quy định tại điểm đ khoản 2, điểm c và d khoản 3, điểm d và đ khoản 4, điểm b khoản 5 Điều 134 của Bộ luật hình sự…”

Việc hướng dẫn này gây khó khăn trong việc định tội đối với trường hợp đối tượng chỉ dùng dao để gây thương tích cho bị hại với tổn thương cơ thể trên 11% mà không có tình tiết định khung nào khác để áp dụng, nếu không áp dụng điểm đ khoản 2, điểm c và d khoản 3, điểm d và đ khoản 4, điểm b khoản 5 Điều 134 của Bộ luật hình sự để định khung thì dẫn đến việc thiếu căn cứ để xác định đối tượng phạm tội khoản 2, 3, 4, 5 Điều 134 BLHS để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử.

Trên đây là quan điểm của tác giả, mong được sự đóng góp ý kiến của quý bạn đọc và đề nghị liên ngành tố tụng cấp trên có văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất trong việc xử lý hình sự đối với hành vi trên./.

Đỗ Hùng