Một số tồn tại, thiếu sót trong việc áp dụng pháp luật và ban hành Cáo trạng tại VKSND khu vực qua công tác kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ

Thực hiện chức năng hướng dẫn, kiểm tra nghiệp vụ đối với VKSND khu vực, thời gian qua VKSND tỉnh (Phòng 1) đã tiến hành rà soát một số Cáo trạng đã ban hành trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự. Qua rà soát cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn xảy ra một số vi phạm, thiếu sót trong việc áp dụng căn cứ pháp luật và thể thức Cáo trạng, cần được kịp thời chấn chỉnh nhằm nâng cao chất lượng công tác, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật.

Cụ thể, qua kiểm tra cho thấy có trường hợp áp dụng căn cứ pháp luật chưa chính xác khi truy tố bị can về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy” quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự. Một số Cáo trạng đã viện dẫn điểm b khoản 1 Điều 4 Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự trong khi quy định này không điều chỉnh đối với Điều 249 Bộ luật Hình sự. Trong trường hợp này, do Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025 quy định theo hướng nghiêm khắc hơn đối với tội danh nêu trên, nên việc áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 theo nguyên tắc có lợi cho người phạm tội mới bảo đảm đúng quy định pháp luật. Việc xác định chưa đúng căn cứ áp dụng pháp luật đã ảnh hưởng đến tính chính xác và chặt chẽ của Cáo trạng.

Bên cạnh đó, tại thời điểm truy tố, Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025 đã có hiệu lực pháp luật, tuy nhiên qua rà soát cho thấy một số Cáo trạng khi áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 chưa viện dẫn đầy đủ tên văn bản, chỉ ghi chung là “Bộ luật Hình sự”, thể hiện sự thiếu sót trong kỹ thuật viện dẫn pháp luật, cần được rút kinh nghiệm để bảo đảm tính đầy đủ, rõ ràng của văn bản tố tụng.

Ngoài ra, vẫn còn xảy ra tình trạng gửi Cáo trạng về Phòng nghiệp vụ của VKSND tỉnh chưa bảo đảm đúng thời hạn theo hướng dẫn, gây khó khăn cho công tác theo dõi, tổng hợp và hướng dẫn nghiệp vụ chung. Qua kiểm tra cũng cho thấy một số Cáo trạng chưa thực hiện đúng thể thức, nội dung theo Mẫu số 144/HS ban hành kèm theo Quyết định số 15/QĐ-VKSTC ngày 09/01/2018 của Viện trưởng VKSND tối cao. Các thiếu sót chủ yếu tập trung ở việc căn cứ Quyết định khởi tố vụ án hình sự chưa nêu đầy đủ tội danh, điều, khoản khởi tố; bố cục Cáo trạng chưa hợp lý khi nội dung xử lý vật chứng không được đặt trong mục “việc thu giữ, tạm giữ và xử lý vật chứng, đồ vật, tài liệu”; việc thể hiện các trường hợp đình chỉ, tạm đình chỉ, tách vụ án hoặc không khởi tố để xử lý bằng biện pháp khác chưa đúng vị trí và căn cứ pháp lý; tên tội danh chưa được trình bày thống nhất theo quy định, chưa để trong ngoặc kép và chưa viết hoa chữ cái đầu.

Những vi phạm, thiếu sót nêu trên tuy chủ yếu mang tính kỹ thuật và hình thức, song có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng Cáo trạng và hiệu quả công tác công tố, kiểm sát giải quyết các vụ án. Trên cơ sở kết quả rà soát, VKSND tỉnh yêu cầu VKSND khu vực nghiêm túc rút kinh nghiệm, tăng cường nghiên cứu, cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới, đặc biệt là các quy định chuyển tiếp của luật sửa đổi, bổ sung; thực hiện việc viện dẫn căn cứ pháp luật đầy đủ, chính xác; tuân thủ nghiêm thời hạn gửi Cáo trạng theo hướng dẫn và thực hiện đúng thể thức, nội dung theo mẫu quy định. Việc kịp thời chấn chỉnh các tồn tại nêu trên là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, bảo đảm việc truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới./.

Tổ tuyên truyền Phòng 1 VKSND tỉnh