Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh Thanh Hóa kiến nghị khắc phục vi phạm trong kiểm sát giải quyết vụ án hành chính

Thông qua công tác kiểm sát việc thụ lý, giải quyết vụ án hành chính về “Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai”, VKSND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành kiến nghị đối với Chánh án TAND tỉnh Thanh hoá yêu cầu khắc phục vi phạm pháp luật trong việc giải quyết vụ án hành chính và rút kinh nghiệm trong quá trình giải quyết các vụ án tương tự…

* Tóm tắt nội dung vụ án:

Thực hiện Dự án xây dựng Khu di tích lịch sử văn hóa và thắng cảnh Phủ Na tại xã Xuân Du, huyện Như Thanh, ngày 31/5/2019, UBND huyện Như Thanh ban hành Thông báo số 40/TB-UBND về việc thu hồi đất. Biên bản kiểm kê số 08/BBKK-HĐGPMB ngày 23/10/2019 của Hội đồng bồi thường GPMB huyện Như Thanh, phần cây cối, hoa màu của hộ ông Nguyễn Thanh M gồm 40 loại cây.

Ngày 22/11/2019, UBND huyện Như Thanh ban hành Quyết định số 2594/QĐ-UBND về việc thu hồi đất; Quyết định số 2595/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường và dự toán chi tiết đối với 09 hộ dân. Trong đó, hộ ông Nguyễn Thanh M được bồi thường tài sản vật kiến trúc 399.079.237 đồng; bồi thường cây cối, hoa màu: 254.324.000 đồng (bồi thường đối với 14/40 loại cây được kiểm kê theo bảng đơn giá tại Quyết định số 4437/2016/QĐ- UBND ngày 14/11/2016 của UBND tỉnh Thanh Hóa, 26 loại cây còn lại trong biên bản kiểm kê không được bồi thường- thực tế chỉ có 24 loại cây).

Không đồng ý với việc không được bồi thường 24 loại cây đã kiểm kê, ông Nguyễn Thanh M khiếu nại Chủ tịch UBND huyện Như Thanh (cũ). Khiếu nại của ông Nguyễn Thanh M được Chủ tịch UBND huyện Như Thanh (cũ) xem xét, giải quyết tại Quyết định số 522/QĐ- UBND ngày 05/3/2020, với nội dung: Khiếu nại của ông Nguyễn Thanh Mkhông có cơ sở.

Ngày 30/3/2020, ông Nguyễn Thanh M khởi kiện vụ án hành chính đến TAND tỉnh Thanh Hóa.

Ngày 11/12/2020 TAND tỉnh Thanh Hóa ban hành Bản án sơ thẩm số 87/2020/HCST không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông M. Ông Nguyễn Thanh M kháng cáo đến TAND cấp cao tại Hà Nội.

Ngày 05/4/2022, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội ban hành Bản án hành chính phúc thẩm số 97/2022/HC-PT; trong đó tuyên nội dung đối với cây cối, hoa màu như sau: “Buộc UBND huyện Như Thanh (cũ) thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ đối với cây cối, hoa màu chưa được áp giá bồi thường theo Biên bản kiểm kê ngày 23/10/2019 theo đúng quy định của pháp luật”.

Thực hiện Bản án hành chính số 97/2022/HC-PT ngày 05/4/2022 của TAND cấp cao tại Hà Nội, UBND huyện Như Thanh (cũ) đã chấp nhận bồi thường đối với 24 loại cây ông M chưa được bồi thường. Căn cứ bảng giá ban hành kèm theo theo Quyết định số 11/2020/QĐ-UBND ngày 20/3/2020 của UBND tỉnh, ngày 19/3/2024, UBND huyện Như Thanh ban hành Quyết định số 1082/QĐ-UBND phê duyệt phương án, dự toán bồi thường đối với 14 loại cây trồng (loại có tên trong bảng giá) của hộ ông Nguyễn Thanh M là 771.926.400đ; ngày 08/5/2024, UBND huyện Như Thanh (cũ) ban hành Quyết định số 1802/QĐ-UBND phê duyệt phương án, dự toán bồi thường đối với 10 loại cây cối, hoa màu (loại không có tên trong bảng giá được quy đổi tương ứng) cho hộ ông Nguyễn Thanh M là 220.122.000đ.

Không đồng ý với việc phê duyệt phương án bồi bồi thường và giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND huyện Như Thanh (cũ) và Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đối với 24 loại cây còn lại; ngày 25/10/2024, ông M có Đơn khởi kiện yêu cầu TAND tỉnh giải quyết:

• Huỷ Quyết định số 1082/QĐ-UBND ngày 19/3/2024 của UBND huyện Như Thanh (cũ), tỉnh Thanh Hoá “Về việc phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB khi nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án xây dựng Khu di tích lịch sử văn hoá và thắng cảnh Phủ Na, xã Xuân Du, huyện Như Thanh (đối với 14 loại cây trồng chưa áp giá của hộ ông Nguyễn Thanh M".
• Huỷ Quyết định số 1802/QĐ-UBND ngày 08/5/2024 của UBND huyện Như Thanh (cũ), tỉnh Thanh Hoá “Về việc phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ và dự toán chi tiết 10 loại cây cối hoa màu thực hiện dự án: Xây dựng khu di tích lịch sử văn hoá và thắng cảnh Phủ Na, xã Xuân Du, huyện Như Thanh (hạng mục bổ sung) cho hộ ông Nguyễn Thanh M”.
• Hủy Quyết định giải quyết khiếu nại số 2122/QĐ-UBND ngày 07/6/2024 Chủ tịch UBND huyện Như Thanh (cũ), tỉnh Thanh Hoá và Quyết định giải quyết khiếu nại số 3529/QĐ-UBND ngày 26/8/2024 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá về việc “giải quyết khiếu nại của ông Nguyễn Thanh M".
• Buộc UBND huyện Như Thanh (cũ) phải thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ đối với 26 loại cây cối, hoa màu chưa được áp giá bồi thường theo Biên bản kiểm kê ngày 23/10/2019 theo giá ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất, tức là phải căn cứ Quyết định số 4437/2016/QĐ-UBND ngày 14/11/2016.

Tại phiên tòa sơ thẩm ông Nguyễn Thanh M đã rút 02 nội dung khởi kiện gồm: Bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần do không chấp nhận bồi thường trái pháp luật; buộc UBND huyện Như Thanh bồi thường thiệt hại do chậm chi trả bồi thường số tiền gia đình ông M phải được nhận do UBND huyện chậm chi trả Quyết định 2595/UBND = 1287 ngày x 0,03%/ ngày x 653.403.237 đồng = 252.278.989 đồng.

Bản án Hành chính sơ thẩm số 63/2025/HC-ST ngày 25/4/2025 của TAND tỉnh Thanh Hóa đã tuyên: Đình chỉ 01 phần yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Thanh M; Đồng thời bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Thanh M.

* Vi phạm trong quá tình giải quyết vụ án:

UBND huyện Như Thanh (cũ) chấp nhận bồi thường 24 loại cây đã kiểm kê theo Biên bản kiểm kê số 08/BBKK-HĐGPMB ngày 23/10/2019 của Hội đồng bồi thường GPMB huyện Như Thanh (cũ) là thực hiện đúng Bản án phúc thẩm hành chính số 97/2022/HC-PT ngày 05/4/2022 của TAND cấp cao Hà Nội. Tuy nhiên, thời điểm thu hồi đất là năm 2019 (Quyết định số 2594/QĐUBND ngày 22/11/2019), nhưng UBND huyện Như Thanh không áp giá theo đơn giá ban hành kèm theo Quyết định số 4437/2016/QĐ-UBND ngày 14/11/2016 của UBND tỉnh Thanh Hóa (đang có hiệu lực vào thời điểm thu hồi đất) mà lại căn cứ đơn giá ban hành kèm theo Quyết định số 11/2020/QĐUBND ngày 20/3/2020 của UBND tỉnh Thanh Hóa là trái quy định tại Khoản 1 Điều 90 Luật đất đai năm 2013, làm ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của ông Nguyễn Thanh M.

Do đó, ngày 09/5/2025 VKSND tỉnh Thanh Hóa ban hành Kháng nghị phúc thẩm số 766/QĐ-VKS-HC kháng nghị toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm số 63/2025/HC-ST ngày 25/4/2025 của TAND tỉnh Thanh Hóa.

Ngày 30/8/2025 Tòa phúc thẩm 1 TAND tối cao đã xét xử vụ án nêu trên kết quả: Hội đồng xét xử chấp nhận kháng nghị của VKSND tỉnh Thanh Hóa, sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Người khởi kiện.

Như vậy TAND tỉnh Thanh Hóa không áp dụng đúng căn cứ pháp luật để giải quyết vụ án đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi ích hợp pháp của người khởi kiện.

Đối với việc giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm; mặc dù Kiểm sát viên đã phát biểu quan điểm đề nghị chấp nhận đơn khởi kiện với những luận cứ có căn cứ, đúng quy định của pháp luật, tuy nhiên Hội đồng xét xử vẫn không chấp nhận quan điểm của VKSND tỉnh Thanh Hóa. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến việc bản án sơ thẩm số 63/2025/HC-ST ngày 25/4/2025 của TAND tỉnh Thanh Hóa bị Tòa án phúc thẩm 1 TAND tối cao sửa theo hướng kháng nghị của VKSND tỉnh.

Từ đó, Viện trưởng VKSND tỉnh Thanh Hóa đã kiến nghị Chánh án TAND tỉnh Thanh Hóa kiểm tra lại việc giải quyết đối với vụ án nói trên, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, không để xảy ra vi phạm tương tự.

Việc ban hành kiến nghị của VKSND tỉnh Thanh Hóa góp phần nâng cao chất lượng giải quyết án hành chính, bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân./.

Nguyễn Huệ