Cơ chế “gửi lại yêu cầu thi hành án”

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Thi hành án dân sự năm 2025 (Luật THADS) là quy định về việc gửi lại yêu cầu thi hành án. Việc này được quy định tại khoản 4 Điều 38 Luật THADS

“Hết thời hạn 02 năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án và đã xác minh theo quy định tại khoản 3 Điều này mà không có thông tin mới về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự gửi lại yêu cầu thi hành án. Đương sự có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành án trở lại theo quy định tại Điều 34 của Luật này khi người phải thi hành án có điều kiện thi hành hoặc có quyền yêu cầu văn phòng thi hành án dân sự thi hành án theo quy định tại Điều 31 của Luật này”.

Đây là điểm mới của Luật THADS năm 2025 so với Luật THADS năm 2008, sửa đổi, bổ sung năm 2014 nhưng so với Luật THADS năm 2008 và các Luật THADS trước đây lại chính là sự kế thừa. Cụ thể Điều 51 Luật THADS năm 2008 quy định về các trường hợp trả lại đơn yêu cầu thi hành án gồm:

a) Người phải thi hành án không có tài sản để thi hành án hoặc có tài sản nhưng giá trị tài sản chỉ đủ để thanh toán chi phí cưỡng chế thi hành án hoặc tài sản đó theo quy định của pháp luật không được xử lý để thi hành án;

b) Người phải thi hành án không có thu nhập hoặc mức thu nhập thấp, chỉ bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho người phải thi hành án và gia đình;

c) Tài sản kê biên không bán được mà người được thi hành án không nhận để thi hành án;

d) Người phải thi hành án phải thi hành nghĩa vụ về trả vật đặc định nhưng vật phải trả không còn hoặc hư hỏng đến mức không thể sử dụng được mà đương sự không có thoả thuận khác.

Đối với quyền yêu cầu THA trở lại của người được THA thì Luật THADS năm 2025 vẫn trên cơ sở kế thừa Luật THADS năm 2008 nhưng có quy định tiến bộ hơn khi trao thêm sự lựa chọn cho người được THA đó là họ có quyền yêu cầu Cơ quan THADS tổ chức thi hành án trở lại hoặc có quyền yêu cầu Văn phòng THADS theo quy định tại Điều 31 của Luật này.

Như vậy, nếu việc Luật THADS năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) bãi bỏ Điều 51 không còn quy định về việc trả lại đơn yêu cầu THA đã làm gia tăng số lượng việc tồn đọng, kéo dài thời gian xử lý và gây quá tải cho hệ thống, làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước, thì Luật THADS 2025 quay lại cơ chễ cũ bằng quy định “gửi lại yêu cầu thi hành án”. Đồng thời còn có quy định mới thể hiện sự tiến bộ vượt bậc so khi  trao quyền lựa chọn cho người được THA giữa việc yêu cầu Cơ quan THADS tổ chức thi hành hoặc yêu cầu Văn phòng THADS thực hiện theo quy định của pháp luật. Quy định này đã mở rộng quyền tự định đoạt của đương sự, phù hợp với xu hướng xã hội hóa hoạt động THA, giảm bớt sự phụ thuộc hoàn toàn vào cơ quan nhà nước. Đồng thời, việc đa dạng hóa chủ thể thực hiện THA góp phần nâng cao hiệu quả, tính cạnh tranh và chất lượng dịch vụ THA, qua đó giảm tải cho hệ thống Cơ quan THADS. Đây là bước chuyển từ mô hình quản lý hành chính thuần túy sang mô hình kết hợp giữa nhà nước và xã hội, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người được THA trong thực tiễn.

 

 

Trần Thị Hương Thảo Viện KSND khu vực 1 - Thanh Hóa