* Tóm tắt nội dung vụ án

Theo hồ sơ vụ án, năm 2019 anh Trần Thế T đăng ký làm việc lái xe san lấp mặt bằng tại công trường Nhà máy xi măng Đại Dương. Khi nhận việc, anh T ký hợp đồng lao động tại trụ sở Công ty cổ phần đầu tư và khoáng sản Đại Dương nhưng hợp đồng do công ty giữ nên anh không có bản để xuất trình cho Tòa án. Đồng thời, anh T đã nộp số tiền 20.000.000 đồng cho công ty để đặt cọc nhận xe ô tô phục vụ công việc san lấp mặt bằng.

Trong quá trình làm việc, anh T điều khiển xe ô tô san lấp tại công trường và nhận lương từ bộ phận nhân sự của Công ty cổ phần xi măng Đại Dương với mức thu nhập trung bình từ 10 đến 18 triệu đồng/tháng. Ngày 28/3/2022, trong khi đang làm việc tại công trường, anh T bị tai nạn lao động nghiêm trọng dẫn đến liệt đốt sống và liệt hai chi dưới, tỷ lệ thương tật 76%, phải sử dụng xe lăn và cần người hỗ trợ sinh hoạt thường xuyên.

Sau khi tai nạn xảy ra, các doanh nghiệp liên quan có quan điểm khác nhau về quan hệ lao động với anh T. Công ty cổ phần xi măng Đại Dương và Công ty cổ phần đầu tư khoáng sản Đại Dương cho rằng anh T không phải người lao động của họ, mà thuộc Công ty TNHH Thành Tiến. Trong khi đó, Công ty TNHH Thành Tiến thừa nhận anh T là người lao động của công ty nhưng cho rằng mức bồi thường theo yêu cầu của anh T vượt quá khả năng của doanh nghiệp. Do không đạt được thỏa thuận, anh T khởi kiện yêu cầu các công ty liên quan phải liên đới bồi thường số tiền hơn 4,6 tỷ đồng do tai nạn lao động gây ra.

Tại cấp sơ thẩm xác định Công ty TNHH Thành Tiến là người sử dụng lao động của anh T và buộc công ty này phải bồi thường cho anh T số tiền hơn 894 triệu đồng, đồng thời trợ cấp hàng tháng hơn 2,8 triệu đồng kể từ tháng 01/2024. Đối với yêu cầu buộc Công ty cổ phần xi măng Đại Dương và Công ty cổ phần đầu tư và khoáng sản Đại Dương phải liên đới bồi thường, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận.

Tuy nhiên, khi xem xét theo trình tự phúc thẩm, Tòa án cấp phúc thẩm nhận thấy bản án sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng trong việc xác định quan hệ lao động và chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường, nên đã hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo thủ tục chung.

* Vi phạm trong quá trình giải quyết vụ án

(1) Xác định chưa chính xác quan hệ lao động và chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường

Trong quá trình giải quyết vụ án, mặc dù Công ty TNHH Thành Tiến thừa nhận anh T là người lao động của công ty, tuy nhiên hồ sơ vụ án không có hợp đồng lao động hoặc các tài liệu, chứng cứ khác chứng minh việc giao kết quan hệ lao động giữa hai bên. Đồng thời, theo xác nhận của cơ quan Bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp cũng không có hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội hoặc hợp đồng lao động đối với anh T.

Mặt khác, nhiều tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ lại thể hiện anh T có mối liên hệ trực tiếp với các doanh nghiệp khác. Cụ thể: hồ sơ có phiếu thu tiền đặt cọc nhận xe của Công ty cổ phần đầu tư khoáng sản Đại Dương; anh T có tên trong bảng lương và danh sách thưởng của đội xe tại Nhà máy xi măng Đại Dương; đồng thời anh T thường xuyên làm việc tại công trường của Công ty cổ phần xi măng Đại Dương.

Những tình tiết nêu trên cho thấy cần phải xem xét, đánh giá đầy đủ mối quan hệ giữa các doanh nghiệp trong việc tổ chức thi công, quản lý và sử dụng lao động tại công trường, từ đó xác định chính xác chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm chưa đánh giá toàn diện các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, dẫn đến việc chỉ xác định và buộc Công ty TNHH Thành Tiến chịu trách nhiệm bồi thường là chưa có đầy đủ căn cứ pháp lý.

(2) Vi phạm tố tụng trong việc xác định người tham gia tố tụng

Bên cạnh đó, Tòa án cấp sơ thẩm còn có thiếu sót trong việc xác định người tham gia tố tụng. Cụ thể, Tòa án không đưa Nhà máy xi măng Đại Dương tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, mặc dù đây là địa điểm trực tiếp xảy ra tai nạn lao động và có liên quan đến việc quản lý, sử dụng lao động cũng như tổ chức thi công tại công trường.

Việc không đưa chủ thể này tham gia tố tụng đã ảnh hưởng đến việc làm rõ đầy đủ bản chất quan hệ tranh chấp và trách nhiệm của các bên liên quan trong vụ án, đồng thời chưa bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về việc xác định người tham gia tố tụng.

Từ vụ án trên, VKSND tỉnh Thanh Hóa rút ra một số kinh nghiệm trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án lao động:

Thứ nhất, kiểm sát chặt chẽ việc xác định quan hệ lao động, đặc biệt trong các trường hợp người lao động làm việc tại công trường có nhiều doanh nghiệp tham gia.

Thứ hai, đánh giá đầy đủ các chứng cứ liên quan đến quá trình quản lý, sử dụng lao động, bao gồm bảng lương, phiếu thu, tài liệu điều hành sản xuất…

Thứ ba, đảo đảm xác định đầy đủ người tham gia tố tụng, tránh bỏ sót chủ thể có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Việc xác định đúng quan hệ lao động và chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường trong các vụ án tai nạn lao động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ bảo đảm quyền lợi của người lao động mà còn bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất và đúng đắn. Vụ án nêu trên là kinh nghiệm thực tiễn giúp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết các vụ án lao động trong thời gian tới./.