Hội nghị nhằm quán triệt, triển khai kịp thời các quy định mới của pháp luật về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích; qua đó thống nhất nhận thức, nâng cao trách nhiệm và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công cộng.

Tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công cộng. Trên cơ sở đó, các cơ quan liên ngành Trung ương đã ban hành Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT ngày 03/11/2025 hướng dẫn thi hành Nghị quyết; đồng thời, VKSND tối cao và các tổ chức Hội Trung ương đã ký kết Quy chế phối hợp số 01/2025/QCPH về việc thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Các quy định mới được xây dựng theo hướng cụ thể, chặt chẽ, góp phần hình thành cơ chế vận hành rõ ràng, minh bạch và hiệu quả cho hoạt động khởi kiện vụ án dân sự công ích; qua đó tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích chung của xã hội.

Tại Hội nghị, đại diện VKSND tỉnh Thanh Hóa đã trình bày những nội dung cơ bản của Nghị quyết số 205/2025/QH15, Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT, Quy chế phối hợp số 01/2025/QCPH và quy trình khởi kiện vụ án dân sự công ích theo quy định của pháp luật.

Tại Hội nghị, đại diện các ngành, tổ chức Hội liên quan đã tham luận, trao đổi về thực trạng và những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các quy định pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế trong thời gian qua; trong đó tập trung phân tích các hạn chế về cơ chế phát hiện vụ việc, phối hợp liên ngành, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ và việc xác định trách nhiệm của các chủ thể có liên quan. Trên cơ sở đó, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh Thanh Hóa nhằm nâng cao hiệu quả triển khai Nghị quyết trong thời gian tới.

Hội nghị cũng được nghe đại diện VKSND khu vực báo cáo về công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại cơ sở. Theo đó, các đơn vị đã chủ động triển khai nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng như: Thiết kế pano, áp phích treo tại trụ sở các trung tâm dịch vụ hành chính công; phát hành bản tin tuyên truyền; xây dựng nội dung audio gửi Công an xã để phát trên hệ thống loa và xe tuyên truyền lưu động, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của VKSND trong bảo vệ lợi ích công cộng và quyền của các nhóm yếu thế.

Đáng chú ý, một VKSND khu vực đã bước đầu tiếp cận, xác minh thông tin liên quan đến tình trạng ô nhiễm môi trường tại các trang trại chăn nuôi lợn trên địa bàn xã Thanh Quân, qua đó thể hiện sự chủ động, kịp thời trong việc nắm bắt vụ việc tiềm ẩn yếu tố xâm hại lợi ích công cộng để nghiên cứu, xem xét áp dụng cơ chế khởi kiện vụ án dân sự công ích theo quy định của pháp luật.

Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Trần Thế Kính, Viện trưởng VKSND tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh: Tố tụng dân sự công ích không phải là nhiệm vụ riêng của ngành Kiểm sát; mục đích cuối cùng không phải là Viện kiểm sát hay cơ quan, đơn vị nào đứng ra khởi kiện, mà là việc quyền và lợi ích hợp pháp của người  dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế và lợi ích công cộng, được bảo vệ một cách thực chất, hiệu quả và đúng pháp luật. Hiệu quả của hoạt động này phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời và có trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chính trị – xã hội, các tổ chức Hội và các đơn vị có liên quan.

Đồng chí Viện trưởng cũng nêu rõ: mặc dù tỉnh Thanh Hóa không thuộc địa phương được thí điểm trực tiếp khởi kiện vụ án dân sự công ích, song VKSND hai cấp tỉnh Thanh Hóa sẽ chủ động hỗ trợ, đồng hành cùng các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khởi kiện, đồng thời thực hiện tốt chức năng kiến nghị các cơ quan chức năng áp dụng kịp thời các biện pháp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và lợi ích công cộng theo quy định của pháp luật.

Trong thời gian tới, đồng chí yêu cầu VKSND hai cấp phải chuyển mạnh từ giai đoạn tuyên truyền sang giai đoạn triển khai thực chất. Công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết cơ bản đã được thực hiện đồng bộ; do đó, các đơn vị cần tập trung rà soát, đánh giá kết quả tiếp nhận thông tin, phản ánh, kiến nghị do Nhân dân cung cấp, báo cáo cụ thể số lượng thông tin đã tiếp nhận, nội dung phản ánh, kết quả xác minh ban đầu và tình hình thực tiễn tại từng đơn vị. Trên cơ sở đó, kịp thời đề xuất giải pháp, kiến nghị xử lý phù hợp, bảo đảm Nghị quyết số 205/2025/QH15 được triển khai hiệu quả, đúng mục tiêu và đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại địa phương./.