1. Nội dung vụ việc

Ngày 09/4/2025 Chủ tịch UBND huyện HT ban hành Công văn số 1038/UBND-NNMT về việc tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, tài nguyên khoáng sản và môi trường dọc tuyến sông Hoạt, đoạn qua địa bàn xã YD, huyện HT. Theo đó Chủ tịch huyện HT yêu cầu chủ tịch UBND xã YD chỉ đạo, tổ chức kiểm tra, lập biên bản xử lý hộ dân vi phạm theo quy định pháp luật, đồng thời chỉ đạo các hộ dân vi phạm khẩn trương khắc phục hậu quả, trả lại hiện trạng ban đầu đối với khu vực vi phạm.

Ngày 20/6/2025 Chủ tịch UBND tỉnh TH ban hành  văn bản số 9489/UBND-TDNC ngày 20/6/2025 về việc trả lời ông Lê Hồng S, nội dung: Việc ông Lê Hồng S tố cáo Chủ tịch UBND huyện HT ban hành Công văn số 1038/UBND-NNMT ngày 09/4/2025 trái pháp luật, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người dân là không có cơ sở. Đối chiếu quy định nêu trên, nội dung tố cáo của ông Lê Hồng S không đủ điều kiện thụ lý giải quyết.

Cho rằng nội dung văn bản đã ảnh hưởng đến quyền lợi của mình, ông A khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc chủ tịch UBND tỉnh TH thu hồi văn bản trả lời đơn và tiếp tục thụ lý giải quyết đối với đơn tố cáo Chủ tịch UBND huyện HT.

Sau khi xem xét đơn khởi kiện, Tòa án nhân dân khu vực A đã thụ lý vụ án hành chính và xác định đối tượng khởi kiện là văn bản số 1038/UBND-NNMT của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện HT.

Trong quá trình giải quyết vụ án, có ý kiến khác nhau về việc xác định đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính này.

2. Các quan điểm giải quyết

Quan điểm thứ nhất: Xác định công văn 1038/UBND-NNMT là quyết định hành chính nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án

Theo quan điểm này, mặc dù văn bản bị khởi kiện là công văn, nhưng nội dung công văn đã xác định rõ việc việc chỉ đạo lập biên bản xử lý hộ dân vi phạm và yêu cầu khắc phục, trả lại hiện trạng ban đầu cho dòng sông Hoạt (Do những người dân trước đây mua đất do UBND xã bán trá thẩm quyền). Như vậy, công văn này đã thể hiện ý chí của cơ quan quản lý nhà nước đối với một vấn đề cụ thể và có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người khởi kiện.

Do đó, cần coi công văn này là quyết định hành chính cá biệt, nên việc Tòa án thụ lý vụ án là có căn cứ.

Quan điểm thứ hai: Công văn số 1038/UBND-NNMT không phải là quyết định hành chính nên không phải đối tượng khởi kiện.

Quan điểm thứ hai cho rằng Công văn số 1038/UBND-NNMT chỉ mang tính chất về việc tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, tài nguyên khoáng sản và môi trường dọc tuyến sông Hoạt, đoạn qua địa bàn xã YD, huyện HT, không phải là quyết định hành chính làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của cá nhân.

Nội dung công văn chỉ thể hiện việc tăng cường quản lý, không phải là quyết định giải quyết một thủ tục hành chính cụ thể như quyết định xử lý đối với một hộ dân cụ thể.

Do đó, công văn này không phải là quyết định hành chính theo quy định của Luật Tố tụng hành chính, nên không thuộc đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. Việc Tòa án thụ lý vụ án là chưa đúng quy định.

3. Quan điểm của tác giả

Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án và các quy định của pháp luật, tácgiả đồng tình với quan điểm thứ hai.

Khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định: Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Trong vụ việc nêu trên, Công văn số 1038/UBND-NNMT của Ủy ban nhân dân huyện HT chỉ là văn bản mang tính chất chỉ đạo, điều hành chung nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước tại địa phương, không phải là quyết định giải quyết  vụ việc hành chính cụ thể đối với ông S hoặc cá nhân xác định nào khác. Mặt khác, công văn này không trực tiếp làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ pháp lý của người khởi kiện. Do đó, không đủ căn cứ xác định đây là quyết định hành chính thuộc đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

Vì vậy, công văn này không phải là quyết định hành chính và không thuộc đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. Do Tòa án đã thụ lý vụ án khi đối tượng khởi kiện không thuộc phạm vi khởi kiện theo quy định của Luật Tố tụng hành chính, nên trong quá trình giải quyết vụ án cần đình chỉ giải quyết vụ án hành chính theo quy định của pháp luật tố tụng.

4. Một số vấn đề cần rút kinh nghiệm

Từ vụ việc nêu trên cho thấy, trong thực tiễn vẫn còn tình trạng nhầm lẫn giữa quyết định hành chính với văn bản hành chính thông thường như công văn, thông báo, văn bản trao đổi hoặc trả lời đơn kiến nghị.

Để hạn chế sai sót tương tự, cần lưu ý một số vấn đề sau:

- Khi xem xét thụ lý vụ án hành chính, Tòa án cần kiểm tra chặt chẽ đối tượng khởi kiện, xác định rõ văn bản bị khởi kiện có phải là quyết định hành chính hay không.

- Viện kiểm sát cần tăng cường kiểm sát ngay từ giai đoạn thụ lý để kịp thời phát hiện và kiến nghị khắc phục vi phạm.

- Cần phân biệt rõ giữa văn bản trả lời, hướng dẫn hoặc cung cấp thông tin với quyết định hành chính cá biệt.

5. Kết luận

Việc xác định đúng đối tượng khởi kiện có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm giải quyết vụ án hành chính đúng quy định của pháp luật. Trường hợp Tòa án thụ lý vụ án khi đối tượng khởi kiện không phải là quyết định hành chính là một sai sót cần được kịp thời phát hiện và khắc phục.

Thông qua công tác kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân cần chủ động phát hiện những vi phạm này để bảo đảm việc áp dụng pháp luật tố tụng hành chính được thống nhất và đúng quy định.